De geschiedenis van de kerstboom



Het lijkt of de kerstboom van alle tijden is. Maar zó oud is het gebruik om een dennenboom met kerst op te tuigen nog niet. De lichtjesboom kwam pas rond 1850 vanuit Duitsland naar andere West Europese landen. Hij verscheen eerst op zondagsscholen en kort voor 1900 in de huizen van vrijzinnig protestantse gezinnen. Ook Bakker heeft prachtige kerstbomen en mooie accessoires in het assortiment.

Toch veel ouder

De kerstboom hangen we traditiegetrouw vol met lichtjes, kerstballen, lekkernijen en cadeautjes. Bronnen over de ouderdom van het gebruik van de kerstboom lopen zeer uiteen. Het gebruik heeft waarschijnlijk een Oudgermaanse oorsprong. Hierbij stond de boom centraal in een midwinterviering. Deze boom werd toen mogelijk verlicht.

De lichtboom

Bij heidense heiligdommen werd in de periode die nu onze kersttijd is, een kunstboom neergezet (een staak met zijtakken) waaraan kaarsen waren bevestigd en werden gebrand. Pas toen er voldoende kaarsen konden worden geproduceerd, ging het licht echt de levende boom in. Dat is te lezen in een Frankische tekst uit de 13de eeuw, waarin een groene boom vol brandende kaarsen wordt beschreven. Daarna blijft het een tijd lang stil rond de kerstboom. Pas omstreeks 1600 duikt de versierde dennenboom weer op. Dat doet hij in de Elzas, waar de boom met Kerstmis in de huizen versierd wordt met brandende kaarsen, kleurig geknipt papier, appelen, koeken, klatergoud en suiker.

De paradijsboom

Een andere versierde boom, is de boom die in de vroege Middeleeuwen tijdens Allerheiligen en Allerzielen (1 en 2 november) bij de ingang van kerken werd neergezet. Die werd versierd met ballen en kreeg de naam ‘Paradijsboom'. De ballen symboliseerden de zielen van de overledenen. Zeer waarschijnlijk is het gebruik van ballen in de paradijsboom op de kerstboom overgegaan.

Moderne kerstboom

Aan het begin van de 20e eeuw was de kerstboom al uitgegroeid tot een populaire traditie. Met trots worden de prachtige (kunst) kerstbomen met versieringen en verlichting elk jaar weer uitgestald. Zo is de kerstboom door de eeuwen heen een combinatie van lichtboom en paradijsboom geworden.